lewy trójkąt prawy trójkąt
Wiele poziomów komunikacji
lewy trójkąt prawy trójkąt

Historia dworca

Linia kolejowa z Łodzi do Koluszek i dworzec Łódź – Fabryczna jednoznacznie kojarzą się z rozwojem przemysłowym Łodzi. Do czasu powstania kolei wyprodukowane towary, ale i surowce oraz węgiel potrzebny w kotłowniach łódzkich fabryk transportowane były drogą do Rokicin, czyli do najbliższego przystanku kolejowego. Można sobie wyobrazić tabory wozów konnych, sunące powoli w kurzu i od razu odpowiedzieć na pytanie, gdzie było wąskie gardło łódzkiego przemysłu. Transport konny należał do innej epoki i nie mógł obsłużyć wzrastającego obrotu towarowego oraz zapewnić terminowości dostaw. Podnosił również koszty produkcji w stosunku do ośrodków przemysłowych korzystających z transportu kolejowego.

Kalendarium kolejowe

  • W 1858 roku  grupa łódzkich przemysłowców podejmuje inicjatywę połączenia Łodzi z linią Kolei Warszawsko - Wiedeńskiej. Proponowano budowę linii Rokiciny - Łódź – Ozorków – Łęczyca - Kutno - Krośniewice, gdzie dalej byłoby połączenie z koleją warszawsko-bydgoską. Projekt uwzględniał interesy głównych ośrodków przemysłu włókienniczego w okręgu łódzkim i ponadto łączył je z Zagłębiem Dąbrowskim i Śląskiem. Projektowi sprzeciwił się m.in. L. Geyer wysuwając korzystny tylko dla Łodzi wariant połączenia ze stacją Baby (przez Rudę, Rzgów i Tuszyn). Dodatkowo oponowali przeciwko temu wojskowi rosyjscy, którzy obszar Królestwa Polskiego traktowali, jako przyszły teren działań wojennych i sprzeciwiali się budowie infrastruktury kolejowej.  Łódzkimi planami zainteresowało się Towarzystwo Akcjonariuszy Drogi Żelaznej Warszawsko - Wiedeńskiej, ale skończyło się na zwołaniu kilku konferencji.
  • Po zaangażowaniu się w sprawę Karola Scheiblera i finansistów warszawskich na czele z bankierem Janem Blochem (współfinansował inwestycje kolejowe w całej Rosji) sprawa ruszyła  z miejsca. Ostatecznie po wieloletnich zabiegach burżuazji łódzkiej – wydany został ukaz carski (30 lipca 1865 r.) zezwalający na budowę linii kolejowej Łódź – Koluszki. Powstałe Towarzystwo Drogi Żelaznej Fabryczno-Łódzkiej otrzymało koncesję na eksploatację linii na 75 lat. Później miała się ona stać własnością państwa. Do spółki weszło trzech bankierów warszawskich (J. Bloch, M. Rosen i E. Frankenstein) oraz czterech przedsiębiorców (A. Jabłkowski, A. Repphan, M. Mamroth, i K. Scheibler). Linia kolejowa została zbudowana w całości przez kapitał krajowy. Przemysł łódzki finansował ją w 52,5 proc.
  • Kolej wybudowano w rekordowym czasie trzech miesięcy od dnia uzyskania koncesji. Koszt budowy wyniósł 1 528 800 rb.s.,  jedną wiorstę (ok. 1077 m) wyceniono na 58 000 tys. rb.s. przy średniej dla Królestwa 60 000 tys. Linię budowało 2400 robotników,  kierowanych przez inżynierów: Franciszka Grabowskiego, Antoniego Łukaszewskiego i Teodora Schlesingera.
  • Tory kolejowe sięgały ulicy Dzikiej (obecnie ul.  Sienkiewicza) i tutaj znajdował się budynek stacyjny. Rada Miejska rekomendowała postawienie solidnego budynku dworcowego „na wprost ulicy Przejazd, na plantach miejskich, pomiędzy ulicą Targową a miejskim zagajnikiem”. Ostatecznie budynki dworcowe, według projektu Adolfa Schimmelpfeniga wzniesiono za ulicą Widzewską (obecnie ul. Kilińskiego). Dworzec w tym czasie stanowił zespół bezstylowych murowanych budynków. Z biegiem czasu dobudowywano magazyny, wieżę ciśnień, parowozownię. Stację towarową ulokowano po południowej stronie torów. Na ulicach Składowej i Węglowej znajdowały się składy węglowe – podstawowego paliwa w kotłowniach łódzkich fabryk.
  • W 1868 roku poszerzono dworzec o trzykondygnacyjny budynek biurowy. Znajdowały się tam pomieszczenia dyrekcji oraz „sala pasażerska trzeciej klasy”.
  • Podczas I wojny światowej dworzec Łódź – Fabryczna został podpalony przez Niemców. Zniszczono również wiele urządzeń kolejowych wysadzając je w powietrze. Po wojnie, w wyniku umowy notarialnej, urządzenia dworcowe zostały przejęte przez PKP. Również ta firma dokonała powojennych napraw i remontu budynku dworcowego. Uzyskał on wtedy swój  ostateczny kształt.

GALERIA ZDJĘĆ ARCHIWALNYCH >>>